معين الدين فراهى هروى ( ملا مسكين )
682
تفسير حدائق الحقائق ( قسمت سوره يوسف )
نگاه دار كه نام انسانيّت تو خود بر خود اجرا ننمودهء و نقد نبوّت بكوشش خود در كيسهء وقت ، خود ننهادهء ، آنكه مرا پوستين سگى پوشانيده ، مىتواند كه اين لباس از من بستاند و لباس آدميّت در من پوشاند و داغ خذلان بر جبين آدميان نهد او آن بىنيازى است كه سگى را گاهى در زمرهء آدميان ياد كند « سَيَقُولُونَ ثَلاثَةٌ رابِعُهُمْ كَلْبُهُمْ » و گاهى كسوت سگى در بر مردان راه پوشاند كه « فَمَثَلُهُ كَمَثَلِ الْكَلْبِ » اى نوح اگر نقش را عيب مىكنى نقش را چه اختيار و اگر نقّاش را عيب مىكنى به بين كه چه مىگوئى ؟ نوح از اين سخن چنان متأثّر شد كه به لرزه درآمد و مدّت دراز چون ابر بهارى از غايت شرمسارى قطرات عبرات از ديده باريدن گرفت . * * * بيا اى ديده تا يكدم بگرييم * نيم چون « 1 » خوشدل و خرّم بگرييم دمى بر حال پرحسرت بناليم * زمانى بر دل پرغم بگرييم نشد جان محرم اسرار جانان * بر آن محروم نامحرم بگرييم امّا آدم مدّت دويست سال بگريست و مدّت صد سال با حوا نزديكى ننمود و سيصد سال از شرم سر بر نياورد و اين همه بسبب آن يك زلّت بود كه بسهو از وى در وجود آمده بود . زهى خجالت و شرمسارى اولاد وى را كه هر روز چندين صغاير و كبائر از ايشان بوجود مىآيد نه روزى سوزى و نه شبى يادى و نه سحرگاهى آهى و نه دمى ندمى . * * * اى اطلس دعوى « 2 » ترا كاهى برد * با خود به قيامت اين عمل خواهى برد
--> ( 1 ) - ح : نيم چون خرّم و خوشدل . ( 2 ) - ح : اى اطلس معنى ترا كاهى برد .